“ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ...”
(1 ਜਨਵਰੀ 2026)

ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਾਲ 2025 ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਜੇਕਰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਕੌੜੇ ਮਿੱਠੇ ਪੀੜਾਜਨਕ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦੀ ਭਰੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਸਚਿੱਤਰ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਤੰਬੀਹਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਾਂ ਸਮੂਹ ਮਾਨਵਤਾ ਨੇ ਕੀ ਖੱਟਿਆ, ਕੀ ਗਵਾਇਆ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਨੇ ਪੂਰੇ ਗਲੋਬ ਅੰਦਰ ਯੁਗ ਪਲਟਾਊ ਦਾਸਤਾਨਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੌੜੇ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਦਰ ਨਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਨ 2026 ਵਿੱਚ ਮਾਨਵਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕਦਮ ਸਮਝ ਸੋਚ ਕੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਸਰਬ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਪੁੱਟਿਆ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਬਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵਾਸ:

ਪ੍ਰਵਾਸ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਗਲੋਬ ’ਤੇ ਆਗਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਤੀਰਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਪੱਕੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਅਜੋਕੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਧੀਆ ਦਿਮਾਗ, ਹੁਨਰ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਈਜ਼ਾਦ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਗੁਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਚੰਗੇਰੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਲੋਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੱਟੜਤਾ ਭਰੇ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਫਰਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਅਣਸੁਖਾਵੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕਰੂਰ ਮਿਸਾਲ ਯੂਗੰਡਾ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਈਦੀ ਅਮੀਨ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਨਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਕਾਂ ਭਰਨੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ।

21 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 47ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕਣ ਬਾਅਦ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਦਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 80 ਪਤੀਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕੀ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਗਾਤਾਰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਨ 1930 ਵਾਂਗ ਕਰੀਬ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਵਿਵਸਥਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਫਿਲਪਾਈਨਸ, ਕੋਰੀਆ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਘਟਨਾ:

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਮੌਰੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਔਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਅਤੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਉਸੇ ਦਿਨ ਵਾਪਰੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਫਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਅਧੀਨ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ। ਕਰੀਬ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਕ ਵੀਜ਼ੇ ਨਾਲ 20 ਘੰਟੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ।

ਧਰਮ, ਰੰਗ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਨਫਰਤ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਸਮਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਵੱਡਾ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸਾਬਕਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰ ਸਟਾਰਮਰ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਵਾਸ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਘਰੇਲੂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪਲਟਾਉਣ ਲਈ ਘੜੀ ਗਈ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਐਨਓ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਜਿੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੰਗਾਂ:

ਸਨ 2025 ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਕਰਕੇ ਮਾਨਵ ਘਾਤੀ ਵਰ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਵਤੀਰਾ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ, ਇਸਰਾਇਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਨਯਾਹੂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਉਦੋਂ ਬੇਨਕਾਬ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਲਬਾਦੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬਾਜ਼ ਦੇ ਸਰਗਣੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਟਰੰਪ, ਅਖੇ ਮੈਂ ਸਨ 2025 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜੰਗਾਂ ਰੋਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਚਾਰ ਰੋਜ਼ਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਸੰਧੂਰ ਜੰਗ ਬੰਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਉਹ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਕਰਦਾ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਠੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਇਸਦਾ ਜੰਗਬਾਜ਼ ਵਿਕਰਾਲ ਚਿਹਰਾ ਗਲੋਬਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸਰਾਇਲ-ਇਰਾਨ 12 ਰੋਜ਼ਾ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ 22 ਜੂਨ 2025 ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਟਿਕਾਣੇ ਫੋਰਡੋਹ, ਇਸਫਾਹਨ ਅਤੇ ਨਾਟਨਜ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਤਰ ਵਿਖੇ ਅਲ ਉਦੀਦ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸਰਾਈਲ ਨੇ 24 ਜੂਨ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਅਦ 24 ਫਰਵਰੀ ਸਨ 2022 ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੁਕਰੇਨ ਜੰਗਬੰਦੀ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਦੇ ਦਾਅਵੇ ਠੁੱਸ ਹੋ ਗਏ। ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ-ਪੂਤਨ (ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਮਿਲਣੀ ਵੀ ਬੇਨਤੀਜਾ ਰਹੀ।

ਗਾਜ਼ਾ ਅੰਦਰ ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ, ਬਰਬਾਦੀ, 70 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨਾ, ਲੱਖਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ, ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਰਾਇਲ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਲਸਤੀਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਸਨ 2025 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਦੁਖਾਂਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਥੋਪੀਆ, ਜਾਂਬੀਆ, ਸਮਾਲੀਆ, ਸੁਡਾਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ-ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੇ ਦੀ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵੈਨਜ਼ੁਵੇਲਾ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਨਕਾਬ ਹੇਠ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ 83 ਲੋਕ ਮਾਰ ਦੇਣਾ, ਵੈਨਜ਼ੁਵੇਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੂਰੋ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਛੱਡਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਸਨ 2026 ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਟਕਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਦੂਰੋ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਚੀਨ ਬੜੇ ਰਣਨੀਤਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਉਸ ਨਾਲ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮਾਲਦੀਵ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਕਾਰੀਡੋਰ ਅਤੇ ਗਵਾਦਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਸਾਰੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬੇਰੋਕ-’ਟੋਕ ਸਪਲਾਈ, ਲਦਾਖ ਅੰਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁਸਪੈਠ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦਮਗਜ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਵੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੂਤਨ ਨਾਲ ਨਿੱਗੀ ਮਿਲਣੀ ਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਸਨ 2008 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਤੇ ਸਰਹੱਦੋਂ ਪਾਰੋਂ ਮੁੰਬਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਨ 2025 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਗਾਮ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਤਕ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੀਨ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਚੀਨ ਤਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਚੀਨ ਸਨ 2030 ਤਕ 1000 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਵੇਗਾ। ਪਰਮਾਣੂ ਅਪਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ। ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਸੰਬਰ ਇੱਕ, 2024 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 28, 2025 ਤਕ ਜੰਗੀ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੱਖ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਕੀ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਨ 2026 ਵਿੱਚ ਰੁਕੇਗਾ?

ਜਲਵਾਯੂ:

ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਾਡੇ ਗਲੋਬ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੈਰਸ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਭੱਜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੀਓਪੀ 30 ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਨਫਰੰਸ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਖੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ। ਓਵਨਸ ਵੈਲੀ ਅਕਲਾਬਾਈਟ ਮਾਊਂਟੇਨ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗਲੈੱਨ ਮੈਕਡਾਨਲਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਨ 2026 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨ ਕੀ 1.5 ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਘਟਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗੜਾ ਮਾਰੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨ 2025 ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਜੱਗ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਟੱਪ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਵਰਗੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਦਸਤਕ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਗਲੋਬਲ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਜੋੜ ਕੇ ਨਾ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਜੰਗਾਂ, ਭੁੱਖਮਰੀ, ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਲਈ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਨਵ ਨਿਜ਼ਾਮ:

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਠੂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਮਰੀਕਾ ਅੰਦਰ ਨਿਰਕੁੰਸ਼ਵਾਦ ਉਭਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਵੱਲ ਧਕੇਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਦਰ ਆਰਥਿਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਗੱਦਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੂਤਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਨ ਪਿੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਦਰ ਟੈਰਫ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੂਸ ਹਵਾਲੇ ਯੁਕਰੇਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਟੋ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਕੇ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਦਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟਵਾਦ ਦੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਟਰੰਪ ਦਾ ਵੱਸ ਚਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦਾ ਅਗਲੇ ਦੋ ਕਾਰਜ ਕਾਲ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਬਾਂਦੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਦਾ ਅਰਧ ਪਾਗਲਪਣ ਅਤੇ ਸਰਵ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ਵ ਆਗੂ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਸੰਨ 2026 ਦੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਦਨ ਅਤੇ ਸੈਨਟ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ। ਸੱਚ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਪਸਟੀਨ ਸੈਕਸ ਕੈਂਡਲ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਟਰੰਪ ਅੱਜਕੱਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਲ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ:

ਭਾਰਤ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਬਰਬਾਦੀ ਜਦਕਿ ਦੋਸਤੀ ਅਤੀ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੋ ਤਾਕਤਵਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਚਾਣਕੀਆ ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਾਵੇਂ ਤੀਸਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਬਾਨੀ, ਅਡਾਨੀ ਜਾਂ ਟਾਟਾ ਜਿਹੇ ਏਕਾ ਅਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰਾ ਬਲਬੂਤੇ ਉਸਨੇ 82 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਹਰੇ ਨਾ ਲਾਇਆ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਏਕਤਾ-ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੰਦਰ ਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਦੀਆਂ ਵੈਸਾਖੀਆਂ ਸਹਾਰੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਅੱਲਾ ਕਰੇ ਸਾਲ 2026 ਭਾਰਤ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.)