“ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਧੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ...”
(2 ਜੂਨ 2026)

ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਨਵੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਘਾਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸੱਭਿਅਕ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦਰ 64.6 ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਮਹਿਲਾ ਅਬਾਦੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 30% ਤੋਂ 40% ਹਿੱਸਾ ‘ਪਤੀ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ’ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧੀਆਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ 5.9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 42.3 ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਬੱਚੇ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਲਕਾਏ ਜਾਨਵਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਝ ਵਹਿਸ਼ੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਿਊਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਬੂਤ ਹਨ। 18 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ/ਤਰਨਤਾਰਨ): ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਜਾਂ ਆਪਸੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। 11 ਮਾਰਚ 2026 (ਜਲੰਧਰ ਬਾਈਪਾਸ): ਹਾਈਵੇਅ ਕਿਨਾਰੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਡਰੱਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਸੜੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲੀ। ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਛਾਣ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਲਾਸ਼ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਜਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। 23 ਅਪਰੈਲ 2026 (ਲੁਧਿਆਣਾ): ਉੱਭਰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕਾ ਯਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਇੰਦਰ ਕੌਰ) ਨੂੰ ਪਿਸਤੌਲ ਦੀ ਨੋਕ ’ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਏ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਇਕਪਾਸੜ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਠੁਕਰਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੌਫਨਾਕ ਵਾਰਦਾਤ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ, ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣੇ ਡਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਘੀ 5 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਨੇੜਿਓਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਲਿਫਟ ਦੇਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਈਵੇਅ ’ਤੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਵਰਗੇ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਆਤਮਾ ’ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਜ਼ਖਮ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਪੂਰਵਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਣਗੀਆਂ।

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 19 ਅਪਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਦੋਸਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਪਿਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਲਈ ਗਈ। ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਉਸਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀੜਿਤ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਸਦਕਾ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਅਜਿਹੇ ਡਿਜਿਟਲ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਲਈ ‘ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਹਿਤਾ’ ਅਤੇ ਪੋਕਸੋ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਰਗੇ ਸਖਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਫਾਸਟ-ਟ੍ਰੈਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲੀ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ।

ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਿਜਿਟਲ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਅਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ’ਤੇ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਅਕਸਰ ਅਪਰਾਧੀ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪੀੜਿਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਪੀੜਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਖਬਰਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਹੋੜ ਛੱਡ ਕੇ ਪੀੜਿਤ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਡਿਜਿਟਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ‘ਡੀਪਫੇਕ’ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਫਰਜ਼ੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਅਜਿਹੇ ਡਿਜਿਟਲ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਨਿਚੋੜ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮਾਸੂਮ ਧੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੈਅ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਖੌਫ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨੀ ਬੇਮਾਅਨੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਧੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਪੂਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਆ-ਜਾ ਸਕੇਗੀ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਸਹੀ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਭਿਅਕ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਖਵਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣੇਗਾ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)