“ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ...”
(27 ਸਤੰਬਰ 2027)
ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਖਤ ਚਿਤਾਵਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸੁਨੇਹਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਅਸਾਨ ਰਸਤੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸ਼ੌਕ ਕਾਰਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਤ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ, ਰਫਿਊਜੀਜ਼ ਐਂਡ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿੱਪ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਚਿਤਾਵਣੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਫ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਪੱਕੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਜਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਫਰਜ਼ੀ ਜਾਂ “ਸਹੂਲਤ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹਾਂ” ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਠੱਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ “ਠੇਕਾ ਵਿਆਹ” ਦਾ ਚਲਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਜਾਂ ਪੱਕੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਖੁਦ ਆਇਲਟਸ ਜਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕਾਲਜ ਦੀ ਮਹਿੰਗੀ ਫੀਸ, ਹਵਾਈ ਟਿਕਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਖਰਚੇ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਕੋਰ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਸਾਥੀ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਲਵੇਗਾ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਸੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਡੀ ਠੱਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਚੀਟਿੰਗ ਬ੍ਰਾਈਡਜ਼’ ਜਾਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਦੁਲਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਵੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਪੀ.ਆਰ. ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਅਲੀ ਵਿਆਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਰੇਰੀ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟਸ ਅਤੇ ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਕੋਟੇ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਭਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਬੁਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਉਸਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟੁੱਟ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਪਾਂਸਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਾਥੀ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਭੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਪਾਂਸਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਖਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿੱਪ ਕੋਈ ਅਸਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਫਰਜ਼ੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਕਾਲ ਲੌਗਜ਼, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਡੁੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਸਪਾਂਸਰ ਅਤੇ ਬਿਨੈਕਾਰ ਦੀ ਸਖਤ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ ਇੰਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਤੁਰੰਤ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ੀਵਾੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ’ਤੇ ਲੰਬੀ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਫੌਜਦਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਮਾਹੌਲ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੀੜਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਚਿਤਾਵਣੀ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸਬਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤ, ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਉਜਾੜੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
