“ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਧਾਰਨ ਹੈ: ਦਬਾਅ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਦਿਓ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰ ਕੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦੇਵੇ ...”
(10 ਅਪਰੈਲ 2026)

ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬਰੂਦ ਦੇ ਢੇਰ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭੂ-ਸਿਆਸੀ ਹਲਚਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਆਗੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਲੋਚਕ ਉਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ‘ਕਾਗਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰ’ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਿਰਫ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਘੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਤੇਵਰ ਬੇਹੱਦ ਹਮਲਾਵਰ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ‘ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ’ ਵਿੱਚ ਧੱਕਣ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚਿਤਾਵਣੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਹ ਧਮਕੀ ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦੀ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਹੌਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ‘ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅੰਤ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦਹਾੜ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਖੌਫ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਚਿਤਾਵਣੀ ਦੇ ਮਹਿਜ਼ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੂਰਾ ਮੰਜ਼ਰ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਅਜੇ ਚੈਨ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨੂੰ ਕਬੂਲਦਿਆਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹੋ ਉਹ ਨਾਟਕੀ ਮੋੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਗਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰ’ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਗਲੇ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਰ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟੀਚੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਹਾਂ।”

ਟਰੰਪ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੀਅਰ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਝੋਕਣ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਤਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਅਮਰੀਕਾ ਫਸਟ’ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਅੰਤ ਜੰਗਾਂ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰਮਾਇਆ ਬਰਬਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਕਸਰ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਨਾਟੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਗਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਭੰਡਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੂਰੀ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜਾਹ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਥਿਰ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ’ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਆਗੂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਕਦੋਂ ਤਕ ਦੇਵੇਗਾ?

ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਜੰਗ ਦੀ ਅੱਗ ਦਰਮਿਆਨ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਰੋਡਮੈਪ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ’ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਪਰ ‘ਸਮਾਧਾਨ’ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਸੈਨਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਆਰਥਿਕ ਯੁੱਧ’ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਰਾਨ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਵਿੱਤੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਕਮਰ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਆਰਥਿਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸਖ਼ਤ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੀ ਇਹ ਨੀਤੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦਹਾੜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਹਰ ‘ਡੀਲ ਮੇਕਰ’ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਪੈਟਰਨ ’ਤੇ ਚਲਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਦੀ ਉਸ ਹੱਦ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗ ਅਟੱਲ ਜਾਪਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ’ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਜਾਂ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ‘ਬਲੱਫ’ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੀਆਂ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ਼ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬੇਹੱਦ ਨਰਮ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ‘ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਜਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਾ’ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ’ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ‘ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਟੈਕਟਿਕ’ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ੌਜੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕਫ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵੋਟਰ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ‘ਬੇਅੰਤ ਜੰਗਾਂ’ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਧਾਰ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਦਹਾੜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਡਰਾ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ‘ਸ਼ੇਰ’ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਤਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਗੰਦੇ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ‘ਦਹਾੜ’ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਲ 2026 ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹਕੀਕਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਡਿਜਿਟਲ ਧਮਕੀਆਂ’ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਇਹ ਭੇਤ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੇ ਟਵੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਤਪਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਨੀਤੀਗਤ ਫਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੰਨੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਇੱਕ ‘ਗੰਭੀਰ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ’ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ‘ਮਨੋਰੰਜਕ’ ਵਜੋਂ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਮੰਨ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗਰਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ‘ਨੀਤੀਗਤ ਖਲਾਅ’ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ‘ਕਾਗਜ਼ੀ ਗਰਜ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੁਣ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਰਵਈਆ ‘ਦਹਾੜਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਕੱਟਣਾ ਘੱਟ’ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਜੰਗ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਧਾਰਨ ਹੈ: ਦਬਾਅ ਇੰਨਾ ਵਧਾ ਦਿਓ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰ ਕੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦੇਵੇ। ਜੇਕਰ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਟਰੰਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਡਟਿਆ ਰਹੇ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਸੌਦਾ’ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰੈਲ 2026 ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਕਾਗਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੇਰ ਜਿਸਦੀ ਗਰਜ ਤਾਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਰੂ ਦਮ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਦਾ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਸਕੇ।

*     *     *

ਗ਼ਜ਼ਲ:           ਇਰਾਦੇ ਅਟੱਲ ਰੱਖੀਂ

ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇੜੀ ਪਾਰ ਰੱਖੀਂ,
ਮਿਲੂ ਸਫਲਤਾ ਤੈਨੂੰ ਵੀ, ਬੱਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖੀਂ।

ਇਹ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਦੂ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਦ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ,
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਕਟ ’ਤੇ, ਇਰਾਦਾ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਰੱਖੀਂ।

ਨਾ ਸਮਝੀਂ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਇਹ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੈ,
ਤੂੰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ, ਸਦਾ ਹੀ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਰੱਖੀਂ।

ਹਾਰ ਕੇ ਬਹਿਣਾ ਕੰਮ ਬੁਜ਼ਦਿਲ ਦਾ, ਤੂੰ ਉੱਠ ਕੇ “ਫਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼” ਕਰ,
ਜੇ ਪੱਥਰ ਪਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਬੂੰਦ ਜਿਹੀ ਰਫਤਾਰ ਰੱਖੀਂ।

ਤਿਆਗ ਦੇ ਆਲਸ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਸੁਖ, ਜੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵੈਸੰਵਾਦ ਨੂੰ, ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹਸਵਾਰ ਰੱਖੀਂ।

ਇਹ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਮਹਿਜ਼ ਫਿਲਟਰ ਨੇ, ਜੋ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਤਰਾਸ਼ਣਗੇ,
“ਇਹ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਰ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ”, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨ ਤਿਆਰ ਰੱਖੀਂ।

ਨਾ ਡਰ ਤੂੰ ਸਰੀਰਕ ਕਮੀਆਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਥੋੜ ਮੰਨ,
ਤੂੰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਜਿਹਾ, ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ ਰੱਖੀਂ।

ਅਧਿਆਤਮ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ “ਸਵਾ ਲਾਖ” ਨਾਲ ਲੜਾਉਂਦੀ ਹੈ,
‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ’ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਹਿਬਰ ’ਤੇ, ਅਟੁੱਟ ਹੀ ਇਤਬਾਰ ਰੱਖੀਂ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.om)