“ਜੇਕਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ...”
(25 ਅਕਤੂਬਰ 2026) ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਠਕ: 680.
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਲੱਕ-ਤੋੜ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਪਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਫੀਆ ਗਰੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤਾਰ-ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਫੀਆ ਗੈਂਗਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਵੱਧ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਵੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਜਾਂ ਵਰਦੀਧਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਰੱਤੀ ਭਰ ਵੀ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਖੂਨੀ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਕਿ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਡਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਫੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੋਹ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਣ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਖੜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਜਿਊਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖਣਨ ਮਾਫੀਆ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬੀਤੀ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੀ ਸਾਦੜੀ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਰੋਕਣ ਪਹੁੰਚੇ ਫਾਰੈਸਟ ਰੇਂਜਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਝਾਲਾਵਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਣ ਗਾਰਡ ’ਤੇ ਇੱਕ ਡੰਪਰ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ। ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਤਕ ਘੜੀਸਦੇ ਹੋਏ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖਣਨ ਮਾਫੀਆ ਦੀ ਬੇਖੌਫ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਵਿਖੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਟਰੈਕਟਰ-ਟਰਾਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ’ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਫੀਆ ਦਾ ਕਰਿੰਦਾ ਵਾਹਨ ਭਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਬੇਕਸੂਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੇਤ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ।
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕੋਹੜ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੱਕ ਡਾਹ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕ-ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਖਾਮੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਸ਼ਰੇਆਮ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਸੰਚਾਲਕ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਕਾਂਡ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਫੀਆ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਸਮਗਲਰਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਇਸ ਕਦਰ ਵਧ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। 13 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਦੇਰ ਰਾਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ’ਤੇ ਤਸਕਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨਿਤਿਆਨੰਦ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁਸਤੈਦੀ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਕੀ ਪਰੀਜਾ ਅਤੇ ਜੌਕੀ ਪਰੀਜਾ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਤਾਂ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਮੰਡਲਾਉਂਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖੂਨੀ ਖੇਡ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। 14 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨਾਲੰਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਮਾਫੀਆ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ’ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਆਂ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚਲਾ ਰਹੇ ਇਸ ਮਾਫੀਆ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਦਾ ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਫੀਆ ਤੰਤਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਨਾ ਬੇਖੌਫ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਖਣਨ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਇਸ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਉੱਚੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸ ਕਾਲੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿੱਠ-ਥਾਪੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚਿੱਟ-ਕੱਪੜੀਏ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਗਰੋਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਖੂਨ ਦੀ ਹੋਲੀ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰੇਆਮ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਫ਼ੋਰਸ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਡਿਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੀ ਮਾਫੀਆ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਸ ਵੱਲ ਦੇਖੇਗੀ? ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਊਟੀ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਮਾਫੀਆ ਉੱਤੇ ਸਖਤ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਫੀਆ ਦਾ ਇਹ ਪਾਸਾਰਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਕਟ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੋਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਸਾਲੀ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਾ ਦਿਵਾਈਆਂ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਰੋਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਠ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਾਫੀਆ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟਣਾ ਹੀ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੈ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.)
