“ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ...”
(8 ਜੂਨ 2026)
ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਦਰਿੰਦਗੀ ਭਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। “ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ” ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ, ਪੀਰਾਂ-ਫਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਉਮਰ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਭੈਣ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਜਾਂ 70 ਸਾਲ ਦੇ ਦਾਦੇ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਪੋਤੀ ਨੂੰ ਹਵਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਗਰੀਬ ਮਾਪੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹਿਲਾ-ਫੁਸਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਹੁਣ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਗੰਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਸਹਿ-ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਅੰਦਰ ਵਧ ਰਹੀ ਨੈਤਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਿੱਟੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੀ ਵੱਲੋਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਪੂਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇਬਾਣੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਖਬਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਅਪਰੈਲ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਬੁਲੰਦ ਰਹੇ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਡਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਬਰ-ਜਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਦਦ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਵੀ ਦਰਿੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 6 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੋਰਬਾ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ) ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਝਗੜੇ ਕਾਰਨ ‘ਅਮਰਦਾਸ’ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਸੜਕ ’ਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਵਧ ਰਹੀ ਵਹਿਸ਼ੀਅਤ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੇ। 7 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੋਰਬਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨਾਮ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ 7 ਸਾਲਾ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 12 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁਣ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। 28 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸੰਭਲ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਹਰਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਿਸ ਕਦਰ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਛੜੇ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ ਅਕਸਰ ਦਬੰਗਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਗਪਤ (22 ਅਪਰੈਲ) ਅਤੇ ਬਾਰਾਬੰਕੀ (27 ਅਪਰੈਲ) ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਕੇ, ਨੰਗੇ ਕਰਕੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਣ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਪਿਲਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਰਕਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 30 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 22 ਸਾਲਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੋਲਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।
ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਹਿਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। 3 ਮਈ ਨੂੰ ਅਮਰੋਹਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਕੇ ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। 12 ਮਈ ਨੂੰ ਉਲਹਾਸਨਗਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਵਸਤਰ ਕਰਕੇ, ਚੱਪਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਹ ਦਰਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; 17 ਮਈ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਜ਼ਬਾਨ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਭਵਤੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਰਾਡ ਪਾ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਵਹਿਸ਼ੀਅਤ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ।
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਰਦੋਈ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ’ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਅਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੌਫ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੰਜਿਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਇਹ ਦਰਿੰਦਗੀ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ, ਮੁਸਤੈਦ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ-ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
