“ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ...”
(29 ਜੂਨ 2026)
ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ (ਗੁਲੂਕੋਜ਼) ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਬਿਮਾਰੀ (ਟਾਈਪ 2 ਅਤੇ ਟਾਈਪ 1) ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ 422 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ; 2025 ਤਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 637 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ 2030 ਤਕ 51% ਵਧ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 2014 ਵਿੱਚ 382 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਸੌ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। 2019 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 5.2% ਸੀ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2020 ਵਿੱਚ 77 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਸਨ। ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ 2025 ਤਕ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ 2030 ਤਕ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 134 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 2021 ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ 16% ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁਟਾਪਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਗ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸਟੇਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ 2020 ਵਿੱਚ 1.3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 5 ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20% ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਸੂਬੇ ਦਾ ਹਰ 10ਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਹੈ। ਸਾਲ 2025-26 ਤਕ 2.40 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ 2023-24 ਵਿੱਚ ਹੀ 6.71 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 86,744 ਲੋਕ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵਧੀ ਅਤੇ 37.65 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2.28 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ ਪਾਏ ਗਏ।
ਟਾਈਪ 1 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਆਪਣੀ ਹੀ ਇੰਸੂਲਿਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਸੂਲਿਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ ਇੰਸੂਲਿਨ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸ਼ੂਗਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਇੰਸੂਲਿਨ ਉਤਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰਿਤ ਹਾਰਮੋਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਅਵਿਕਸਤ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੰਸੂਲਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਆਹਾਰ, ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਬੇਹਾਲ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੈਸਟੇਸ਼ਨਲ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਸਟੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਜਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ 1 ਜਾਂ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਕ ਵਜ਼ਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਟਾਪਾ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਟ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੰਸੂਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਪੀਰੀਅਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਾਰਮੋਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਾਰਮੋਨਲ ਇੰਬੈਲੈਂਸ ਅਤੇ ਪੀਰੀਅਡ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚਿੰਤਾ, ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤਣਾਅ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਰੀਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੋਰਟਿਸੋਲ ਨਾਂਵਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੂਗਰ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਾਪਣ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਬਚਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 1 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੰਸੂਲਿਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੰਸੂਲਿਨ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਟਫੋਰਮਿਨ, ਸੋਡੀਅਮ-ਗਲੂਕੋਜ਼ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ-2 ਇਨਹਿਬਿਟਰਜ਼, ਜੋ ਇੰਸੂਲਿਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਕਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਖਾਓ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰੋ। ਉੱਚ ਪਰੋਟੀਨ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਮਿੱਠੇ ਖਾਣੇ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੂਗਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਵਾਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮਦਦ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਲਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਕੀਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
