“ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ...”
(14 ਨਵੰਬਰ 2026)

ਸਾਲ 2026 ਦੌਰਾਨ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੇਵਨ (ਡਰੱਗ ਓਵਰਡੋਜ਼) ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਕਹਿਰ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਮਾਊ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਚਿਰਾਗ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣਾਬਾਣਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸੂਬਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵੀ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। 19 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰਕੌਟਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 19 ਮਾਰਚ ਤਕ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਾਰਨ 19 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 17 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 2 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਮਾਰ ਹੁਣ ਔਰਤ ਵਰਗ ਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2026 ਤਕ ਪਿਛਲੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 66 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਡਰੱਗ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤ ਪਹਾੜੀ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ’ ਦੀ ਸਾਲ 2024 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਡਰੱਗਜ਼ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਨਾਲ 313 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵੱਧ ਸੇਵਨ ਕਾਰਨ 106 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਜੇ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਦੈਂਤ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਉਜਾੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੁੱਢਾ ਬਾਲਾ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਤਬੀਅਤ ਅਚਾਨਕ ਵਿਗੜ ਗਈ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਥਰ ਵਿਛ ਗਏ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ।

ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਹੀ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ 3 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੰਢਿਓਂ 23 ਸਾਲਾ ਰਾਜਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲਾਵਾਰਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਰਿੰਜ (ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ) ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਪਿਛਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਦੇ ਮਾਰੂ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਸਦਾ ਲਈ ਗੁੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖੂਨੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਬੇਰੋਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਆਏ ਦਿਨ ਸਿਵਿਆਂ ਵੱਲ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥੀਆਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤਕ ਬੇਰੋਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਇਹ ਕਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅੰਦਰ ਧੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਰੂਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਤਸਕਰੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੇਪਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਸਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਨਸ਼ਾ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਚੁੱਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਲਾਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਛੇੜਦੇ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬੇਵਕਤੀ ਮੌਤ ਦੇ ਤਾਂਡਵ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਰਹੇਗਾ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਰਥਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)