“ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਹ ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦਿਖਾਇਆ ...”
(8 ਅਕਤੂਬਰ 2026)
ਹਰ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਸਾਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਤੋਹਫਾ ਰੱਖ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਨਾ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਦੇ ਵੱਡਾ ਘਰ, ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੋਰ ਪੈਸਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰੇ ਹਰ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿੰਨੀ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਇਹ ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰ ਅਤੇ ਬੇਵਸੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕਈ ਜੀਅ ਸਦਾ ਲਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਔਕਸੀਜਨ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਦੌਲਤ, ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਸਭ ਬੇਅਰਥ ਜਾਪਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਕੇਵਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਾਹ ਚਲਦਾ ਰਹੇ। ਉਸ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਦਿਨ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਖਤਰਾ ਟਲਿਆ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਉਸੇ ਭੱਜ-ਦੌੜ, ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹੀ ਹੱਥ ਫਿਰ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕਤਾ ਸਿਰਫ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਸੰਕਟ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਹੜ੍ਹ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਭੁਚਾਲ਼ ਹੱਸਦੇ-ਵਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ, ਤੁਫਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਵਸੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ, ਰੇਲ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਘਰ ਉੱਜੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹਨ ਕਿ ਨਫਰਤ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਧ ਜਾਣ।
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸਾ, ਕਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਕਦੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਦਵਾਈਆਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁੜ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੇਗਾ, ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਹ ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਕੁਝ ਪਲ ਅਜਿਹੇ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ, ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਸਭ ਬੇਕਾਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗੇ। ਮਨ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਅਰਦਾਸ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂਗਾ। ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ, ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਮਾਨਤ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਜਾਂ ‘ਉਧਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ’ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਉਧਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਡਰ-ਡਰ ਕੇ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਦਿਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਨਫਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਆਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪਿਆਰ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਕਿਸੇ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਲਿਆਉਣਾ, ਦੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠਣਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਣਾ, ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਨਾ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ। ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ ਸਾਡਾ ਵਿਹਾਰ, ਸਾਡੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਸਵੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਦਿਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂਗਾ? ਸ਼ਾਇਦ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਈਏ, ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਈਏ, ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਈਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਈਏ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਲੀ ਅਮਾਨਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ; ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵੀ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਰ ਸਾਹ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.)
