“ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ...”
(5 ਮਾਰਚ 2026)
“ਹਿੰਦੂ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਕਹਿਣ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ - ਹਿੰਦੂਤਵ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕ ਰਾਜ ਲਈ ਅਸੰਗਤ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਹਰ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਡਾਕਟਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਸਰਬਸੰਮਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਤਵ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਰਟੀਕਲ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਤੋਲ ਸਕੇ।
ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਕਲੰਕ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਅੱਜ ਵੀ ਮਨੂ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਸੈਕੂਲਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਹੂਣੀ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਹਿੰਦੂਤਵ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਸੰਘ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਵਤਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦੀ ਸਿਆਸੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਪਲੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਾਂਗੇ।
ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ 1925 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ 40 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਭਵਿੱਖੀ ਨਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੈਅ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹੈਡਗੇਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਝ ਹਾਲੇ ਪੂਰੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇ (ਅਜ਼ਾਦੀ), ਭਾਰਤ ਲਈ ਭਵਿੱਖੀ ਨਕਸ਼ਾ (ਲੋਕਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ) ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ) ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਜਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ। 1939 ਵਿੱਚ ਗੋਲਵਾਲਕਰ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ “ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ” ਛਪ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਧਾਰਤ ਸ਼ਾਸਨ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। 1935 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧਕੇਲ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ 9 ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਹੜਾ ਗੋਲਵਾਰਲਕਰ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਇਮ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਹਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕਾਂਗਰਸ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਦੋਗਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਸਭਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕੀ।
1948 ਵਿੱਚ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੱਥੂ ਰਾਮ ਗੌਡਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਘੜੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਘਿਰਣਾਯੋਗ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧ ਹਟਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕ ਮਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਤ ਹੀ ਰਹਿਣੀ ਸੀ।
ਅਜ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਈ ਪਰ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਵਰਕਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਵਰਕਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਉੱਪਰ ਦਰਸਾਇਆ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਉਹ ਪੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੀ ਪੁੱਠ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਰ ਵਾਰ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅਮਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨਿਰਉੱਤਰਤਾ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ 140 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਫਰੰਟਾਂ ਉੱਤੇ ਬੇਬਾਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਕਚਿਆਈ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਚਿਆਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ।
ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਸਹੀ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦਲ ਸ਼ੁਰੂ ਸੁਰੂ ਵਿੱਚ 1967 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨ ਸੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਜੁਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਅੱਜ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਤਿੰਨ ਐਲਾਨੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹਨ ਪਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਧੇਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੋਂ ਬਾਹਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਣੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭਾਵ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਮਾਜਵਾਦ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਮਨੂਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਦਰੀਆਂ, ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਫਾਂਸੀਆਂ ਕਬੂਲੀਆਂ। ਭਾਜਪਾ, ਜਿਹੜੀ ਨਫਰਤ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹੈ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਏ ਦੱਸਦੀ ਰਹੀ (ਗੋਲਵਾਲਕਰ)। ਅਜਿਹੀ ਪਿਛਾਖੜੀ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਪਰੰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਨ ਕੁਬੇਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਮੀਢੀਏ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਅੱਗੇ ਵੇਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਈ ਡੀ ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਲ੍ਹਾ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।
ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਪੱਧਰ, ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣਪੁਣਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਨੂੰਨ, ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਮੁਫੀਦ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੋਟ ਨੂੰ ਰਿਓੜੀਆਂ ਦੇ ਭਾਅ ਵੇਚ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਖੜੋਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿਛਾਂਹ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹਰ ਧਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਘੜ ਕੇ ਫਿਰ ਚਿਤੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (