“ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ...”
(26 ਜੁਲਾਈ 2026)
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਅਮਰ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਦੀਆਂ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਉਹ ਅਮਰ ਗੂੰਜ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਅਟੱਲ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
1999 ਦਾ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਠਿਨ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ਆਫ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਚੋਟੀਆਂ ਲਈ ਲੜਿਆ ਗਿਆ। ਟੋਲੋਲਿੰਗ, ਟਾਇਗਰ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਪੌਇੰਟ 5140 ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਬਰਫ, ਕੜੀ ਠੰਢ, ਪਤਲੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਔਖੇ ਪਹਾੜੀ ਰਸਤੇ ਨੇ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹੌਸਲੇ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੈ।
ਇਸ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਹਰ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੰਕਲਪ ਸੀ- ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਤਿਰੰਗੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਹਰੇ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ- “ਯੇਹ ਦਿਲ ਮਾਂਗੇ ਮੋਰ!” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਜੰਗੀ ਮਨੋਭਾਵ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਨਾਹਰਾ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਈ। ਲਗਭਗ 573 ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਅਤੇ 1,363 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਅਥਾਹ ਬਲੀਦਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਹਰ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਜਿਊਂਦੀ ਰਹੇਗੀ।
26 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਰਾਦੇ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਮਨੋਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰਫੀਲੀ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਕਠਿਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਿੱਤ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਗਤੀ ਸਿਰਫ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਰਜ਼, ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਗਿਲ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
* * * * *
ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (sarokar2015@gmail.com)
