“ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ...”
(10 ਫਰਵਰੀ 2026)

ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੱਖਾਂ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਮੁਨਾਫ਼ਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਉਦਯੋਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੇਬ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਉਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਗਲਿਆਰੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਬਾਹਰੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤਸੀਹੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅੱਜ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਉਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ, ਦਾਖਲਾ ਕਾਊਂਟਰ ’ਤੇ, ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਸਦਾ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਕਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ? ਇਸ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਬੀਮੇ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ/ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਰਵਈਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾਖੋਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੀਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਕਲਪ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐੱਮਆਰਆਈ, ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈੱਸਟ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਨਲ ਟੈੱਸਟ - ਇਹ ਸਭ “ਰੁਟੀਨ” ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਡਾਕਟਰ ਉੱਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਕੀਕਤ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦਸ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਠਹਿਰਨਾ, ਬਿੱਲ ਉੰਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਬੈੱਡ ਚਾਰਜ, ਨਰਸਿੰਗ ਚਾਰਜ, ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਦਵਾਈਆਂ, ਖਪਤਕਾਰੀ ਸਮਾਨ, ਬਿੱਲ ਹਰ ਬੀਤਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਧਿਆਨ ਬੀਮਾ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਵੱਸ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਡਾਕਟਰੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਿਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾਅ ’ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਲਾਜ ਸਸਤਾ ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਹੈ। ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ, ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਸਟਾਫ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਮਜਬੂਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਣ-ਕਥਿਤ ਗੱਠਜੋੜ ਮੌਜੂਦ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਜਾਂ ਵਧੇ ਹੋਏ ਬਿੱਲ, ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਹੁਣ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਮ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਘੱਟ ਲਾਗਤ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੀਮਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਬਿਮਾਰੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਇਲਾਜ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਿੱਲ ਸਿਰਫ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਗੁਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਹੁਣ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਨੁਸਖ਼ੇ, ਹਰ ਟੈੱਸਟ ਅਤੇ ਹਰ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ।

ਇੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਿਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ, ਬੈੱਡ ਚਾਰਜ, ਟੈੱਸਟ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੀਮਾ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਧੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਵੀ ਉੰਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਰਚੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ - ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਿਵੇਸ਼।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ? ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਬਿੱਲ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਲਾਜ ਡਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

*   *   *

(ਡਾ. ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ, ਪੀਐੱਚਡੀ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ), ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕ ਹਨ।)

ਉੱਬਾ ਭਵਨ, ਆਰਿਆਨਗਰ, ਹਿਸਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ)-125005, ਮੋਬਾਇਲ: 7015375570,

ਫੇਸਬੁੱਕ-https://www.facebook.com/PriyankaSaurabh20/ ਟਵਿਟਰ-https://twitter.com/pari_saurabh

ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 1775101011836, ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ IFSC ਕੋਡ-CNRB0001775*

*       *       *       *       *

ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.)