“ਇਸ ਬੇਲਗਾਮ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ...”
(24 ਜੂਨ 2026)

ਅਜੋਕੇ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰਾਂ, ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ (ਚਿੱਤਰਪਟਾਂ) ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ (ਰੇਡੀਓ) ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਹੱਥ-ਫੋਨ (ਮੋਬਾਇਲ) ਅਤੇ ਅੰਤਰਜਾਲ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ) ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਪਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕਾਂ (ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼) ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਮਵਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਨਾਟਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡਿਜਿਟਲ ਮੰਚਾਂ (ਓ.ਟੀ.ਟੀ. ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ) ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ (ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਚੈਨਲਾਂ) ਉੱਪਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਉਮਰ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵੱਲ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠ ਪਰੋਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਗੰਦਗੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਵੀ ਜੁੜ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਕਈ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਨਗਨਤਾ, ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ (ਹਿੰਸਾ), ਗੰਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਸੰਵਾਦ (ਡਾਇਲੌਗ) ਪਰੋਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਜੋ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਜ਼ੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸੰਵਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਰੋਸ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਸਤੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਲਈ ਹੁਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਵਾਦਿਤ ਲੜੀਵਾਰ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪਸਾਰ

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਨਾਟਕ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ‘ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ’ (Mirzapur) ਵਰਗੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਵਰਤੋਂ, ਜੁਰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, ਗੈਂਗਸਟਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਮਾਰ-ਧਾੜ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਗਲੈਮਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ‘ਸੇਕਰਡ ਗੇਮਜ਼’ (Sacred Games) ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ, ਨਗਨਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਠੋਰ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ’ (Paatal Lok) ਅਤੇ ‘ਰਾਣਾ ਨਾਇਡੂ’ (Rana Naidu) ਵਰਗੇ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਗੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰੂਹ ਕੰਬਾਊ ਹਿੰਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਏ ਗਏ। ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੁਨਾਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਇਕਤਵ’ (ਹੀਰੋਇਜ਼ਮ) ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪੈਸੇ ਦੀ ਹਵਸ ਅਤੇ ਵੱਧ ਵਿਊਜ਼ (ਦਰਸ਼ਕਾਂ) ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਦੌੜ

ਅੱਜ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਮਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕ (ਵਿਊਜ਼), ਪਸੰਦ (ਲਾਈਕ) ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਤੜਕਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸਾਫ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜੀਵਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਗੰਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਉੱਪਰ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਸਮਗਰੀ ਅੱਜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤਕ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਹੁਣ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਯੂਟਿਊਬ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੋਰੰਜਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ (ਐਪਾਂ) ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਤਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬੱਚੇ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ, ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਉੱਪਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਗਾਲੀ-ਗਲੌਚ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਰਤੋਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ, ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਅਤੇ ਬਾਗੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅੱਜ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਤਬਦੀਲੀ, ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ’ਤੇ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਡਿਜਿਟਲ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਇਸ ਡਿਜਿਟਲ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਡੇ ਗੌਰਵਮਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਮਿੱਠੀ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਦਬ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ (ਲੜੀਵਾਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬੇਹੱਦ ਘਟੀਆ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸ਼ਬਦ ਕਢਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਬਿਨਾਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਛਵ੍ਹੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਨਾ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹੋਂਦ ਹੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਾਕਾਮੀ

ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਤਕ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਖਤ ਜਾਂ ਠੋਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ। ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ (ਚਿੱਤਰਪਟ ਨਿਰੀਖਣ ਬੋਰਡ) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕੈਂਚੀ ਚਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜਿਟਲ ਮੰਚਾਂ (ਓ.ਟੀ.ਟੀ.) ਉੱਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪੂਰਨ ਕੰਟਰੋਲ ਜਾਂ ਸਖਤ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਬੇਲਗਾਮ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਿਆ ਬੈਠਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਉਪਾਅ

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਂਸਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਮਗਰੀ (ਓ.ਟੀ.ਟੀ.) ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬੋਰਡ ਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਫੋਨ (ਮੋਬਾਇਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਸਖਤ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਸੁਰੱਖਿਆ (ਪੇਰੈਂਟਲ ਲਾਕ) ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੀਰੀਅਡ ਲਾ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ

ਮਨੋਰੰਜਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਣਾਅ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਾਂਝਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਕਲਾ ਅਤੇ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ (ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ) ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਤਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਫੈਲਾਓ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਤੀਜੇ ਸਾਡੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

*       *       *       *       *

ਨੋਟ: ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ:  (sarokar2015@gmail.com)