“ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ...”
(19 ਜਨਵਰੀ 2026)

‘ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ’ (Z – ਜ਼ੈੱਡ) ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ 1997 ਤੋਂ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜਿਟਲ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨਾਰਮਲ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਪਰਿਆਵਰਣਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰ ਮਸਲਾ ਭਾਵ ਜੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਨਿਆਏ, ਜੈਂਡਰ-ਸਮਾਨਤਾ, ਨਸਲ-ਭੇਦ ਭਾਵ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਮਾਮ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚੈਲੈਂਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਮਾਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਗਲਤੀਆਂ। ਇਸਨੇ ਚਿੰਤਾ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਸਵੈਸੰਭਾਲ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਾਲੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਨੇ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਡੇ ਹਾਕਮਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਚਾਹੂੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੋਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬਾਰੇ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸਿਰਫ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਇਸਦੀ ਵਧੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤੀਖਣ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਹੈ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੁੱਤੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨਿਆਂ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਜੰਗਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ’ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸਿਰਫ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਵਾਇਅਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਵੱਡੇ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਡਿਜਿਟਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੁਨੀਆ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਹਾਲ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਪਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਇਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਨਿਪਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਪਰ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਿਆ, ਉਹੋ ਬਿਊਰੋਕਰਸੀ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੋਚ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਪੁਰਾਣਾ “ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੰਤਰ” ਦਾ ਜਾਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ, ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦਾ “ਸਿਸਟਮ ਬਦਲਾਅ” ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ (GEO-STRATEGIC) ਭੂ-ਰਣਨੀਤਕ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਪੈਸਿਫਿਕ ਸਟਰੈਟਜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਬੈਲੈਂਸ ਕਰਨਾ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਨਿਪਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਨ ਦੇ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ Gen Z ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਲੰਕਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਚੀਨ ਵੱਲ ਹੋਰ ਝੁਕੇ। ਇਸ ਲਈ “ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਅ” ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਡੂੰਘਾ ਸਿਸਟੈਮਿਕ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ। ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਪੈਕੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰੱਖਿਆ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਰੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ 80% ਹਿੱਸਾ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਗਾਰਮੈਂਟ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਜ਼ਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਆਉਂਦੀ, ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬੇਅ ਆਫ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਰਣਨੀਤਕ ਪਕੜ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਸੋ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਸਟਮ ਬਦਲ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਇਸ ਵੱਡੀ ਜੀਓ ਪਾਲੇਟਿਕਸ ਦੀ ਗੇਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੀ। ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਉਥਲਪੁਥਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹਿਲਾਇਆ, ਪਰ ਤਾਲਾ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ।

2025 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੀਨੀਆ, ਮੋਰੋਕੋ, ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਰੂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਹਲੇਪਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਆਨ ਲਾਇਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਗੇ ਦਾ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਮਦਰਦੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਜਰਬੇ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹਨ ਕਿ ਸਥਾਪਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਾਉਣਾ ਇੰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ। 1960 ਵਿਆਂ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਜੋ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨਸਲੀ ਭੇਦਭਾਵ, ਕਾਨੂੰਨ ਅੱਗੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ, ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ, ਸਵੈਸਨਮਾਨ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1964 ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਅਤੇ 1965 ਦਾ ਵੋਟਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਤਾਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਲੰਬੇ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਿਸਟੈਮਿਕ ਨਸਲਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਨਸਲਵਾਦ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਹੀ ਬਦਲੇ, ਨਸਲਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ। ਕਾਲੇ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲਿਸ ਬਰਬਰਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਲੋਕ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭੇਦਭਾਵ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਲੈਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਫਿਰ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਲੈਕ ਲਾਈਵਜ਼ ਮੈਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਲੜਨਾ ਪਿਆ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2010-2012 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕ ਬਗਾਵਤਾਂ ਉੱਠੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਪ੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਬ ਸਪ੍ਰਿੰਗ ਮੂਵਮੈਂਟ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਢਾਂਚੇ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਆਬਿਦੀਨ ਬੈਨ ਅਲੀਪ ਜਿਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਤ੍ਰਾਬੇਲਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ’ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ, ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੈਨ ਅਲੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਬੁਆਜ਼ੀਜ਼ੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮ-ਦਾਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਰੋਟੀ, ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਬਣ ਗਈ। ਮਿਸਰ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਹਸਨੀ ਮੁਬਾਰਕ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ। 25 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਕਾਹਿਰਾ ਦੇ ਤਹਰੀਰ ਸਕੁਐਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। 18 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਨੇ ਮੁਬਾਰਕ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ। ਮਿਸਰ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਡਿਗ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਬਦਲੀ, ਪਰ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਿਆ। ਬਾਹਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਮੁੜ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਅਰਬ ਸਪ੍ਰਿੰਗ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦਾ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਿੱਤ ਅਧੂਰੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।

ਟਿਊਨੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਅਰਬ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਗੱਦਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਨਾਟੋ ਨੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਫਲਸਰੂਪ 20 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਕਰਨਲ ਗੱਦਾਫੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੀ ਭਰਿਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਬੇਕਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਰਬ ਸਪ੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ। ਘਰੇਲੂ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਦਾ ਫਰਕ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉੱਠੀ ਬਗਾਵਤੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਫਿਰਕਿਆਂ ਸ਼ੀਆ-ਸੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤਿੱਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੂਥੀ ਨਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੇਠ ਸ਼ੀਆ ਫਿਰਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਉੱਭਰੇ, ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਗਲਫ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਕੋਸਲ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਯਮਨ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੇਤਾ ਅਲੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸਾਲੇਹ ਨੇ 25 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਪਰ 2017 ਵਿੱਚ ਹੂਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਯਮਨ ਅੱਜ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਵਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹਨ।

ਸਤੰਬਰ 2011, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਫਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪਾਵਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪਾਵਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਆਕੂਪਾਈ ਮੂਵਮੈਂਟ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਧਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਾਅਰਾ ਸੀ, ਅਸੀਂ 99% ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਸੈਂਟ ਸਾਡੀ ਲੁੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਧਿਰ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰੁੰਤ ਫੈਸਲੇ ਨਾ ਲਏ ਜਾ ਸਕੇ। ਨੀਤੀਗਤ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕੀ। ਦੂਸਰਾ, ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਵਿਟਰ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਯੂਟਿਊਬ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਲੜਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸਥਿਰ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਨੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੂਵਮੈਂਟ ਚੇਤਨਾ ਫੈਲਾਉਣ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹੀ ਗਈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਰਥਿਕ ਅੰਜਾਮ ਤੀਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪਸਾਰ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ; ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਹੱਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

1928-1945 ਦੇ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ, ਕੰਮ ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸਮਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ। 1939-1945 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਲੜੀ ਗਈ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 1949 ਵਿੱਚ ਨਾਟੋ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਹੋਈ। 1946-1964 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੇਬੀ ਬੂਮਰਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀਤ ਯੁੱਧ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 1969 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਆਰਥਿਕ ਦੌਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

1965-1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਸਵੈਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਆਮਦ ਇਸ ਦੌਰ ਦਾ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੀਤ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1981-1996 ਦੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇਨੀਅਲਜ਼ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਾਈ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਜਿਟਲ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨ। ਤਕਨੀਕੀ-ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ। ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ 2008 ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ 9/11 ਦੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।

ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਲਰਨਿੰਗ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਜੋ 2013-2025 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਅਲਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਅਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਿਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਡਿਜਿਟਲ ਯੁਗ ਹੈ। ਅਲਫ਼ਾ ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਉਮੀਦਾਂ ਹਨ। ਅਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਿਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਲਫ਼ਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਬੌਟ ਅਤੇ ਅਕਲਮੰਦ ਸਿਸਟਮ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਹੋਣਗੇ। ਡਿਜਿਟਲ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਘਰ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜਿਟਲ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਗਲੋਬਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸਮਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਫਰਕ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ, ਬੱਚਤ, ਨਿਵੇਸ਼, ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਡਿਜਿਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਡਿਜਿਟਲ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੇਗੀ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਟੀਮ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਆਵੇਗਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਵਧੇਗਾ। ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਸਿਸਟਮ, ਚੰਗੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਾਸਨ ਮਿਲਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੂਝਬੂਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੀ ਸਟੱਡੀ ਕਰਕੇ ਬਦਲਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ।

*       *       *       *       *
ਹਰ ਲੇਖਕ ‘ਸਰੋਕਾਰ’ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਕੇ ਰੱਖੇ।
ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ: (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.)